دکتر علیرضا نادری
  سلام، به حساب کاربری خود وارد شوید و یا ثبت نام کنید
 

 

انواع فریم (قاب) عینک

 

جنس فریم (قاب) عینک

قاب ها بر اساس جنس، به دو نوع كلي پلاستيكي و فلزي تقسيم مي شوند . در نوع ديگر، از تركيب فلز با پلاستيك، قاب هاي تركيبي را مي سازند.

جنس قاب عينک بايد داراي خواص زير باشد :

- در نقاطي كه با پوست در تماس است؛ هيچ گونه تحريكي (درماتيت) وارد نكند.

- سخت و محكم باشد تا شكل قاب ثابت بماند.

- به خوبي صيقل (پوليش) شود.

- در مقابل اسيد پوست مقاوم باشد.

- بادوام و سبك باشد.

- رنگ آن ثابت باشد و در اثر استفاده، بيرنگ نشود.

 

قاب هاي پلاستيكي

اين قاب ها تحت عنوان لاکي  (shell) نيز شناخته مي شوند ؛ زيرا در گذشته، قاب هاي غيرفلزي از لاک لاك پشت ساخته مي شدند. نام ديگري كه استفاده مي ش ود؛ قاب زيلي (zyl frame) است زيرا در گذشته از زيلونيت (zylonit)    در ساخت قاب استفاده مي شد. مواد مختلفي در ساخت در اين نوع قاب ها به کار مي روند که عبارتند از:

۱) نيترات سلولز :(zylonit) اين ماده با اين كه داراي سختي و صيقل خوري خوبي است؛ متاسفانه قابل اشتعال است و به عنوان يك ماده براي ساخت قاب عينک، تحريم شده است . اين ماده هم چنين بعد از مدتي زرد مي شود و ترک بر مي دارد.

۲) استات سلولز : بسياري از قاب ها، از اين ماده ساخته مي شوند. استات سلولز به وسيله هيدروليز تري استات سلولز، با خارج كردن بعضي از گروه هاي استيل، ساخته مي شود. تهيه آن به صورت حل كردن پليمر سلولز در اسيد و برگرداندن آن به حالت جامد مي باشد. سپس آن را پودر مي کنند و با رن گ هاي لازم و مواد انعطاف دهنده، مخلوط، ذوب و تصفيه مي نمايند و به صورت ورقه هايي، پرس مي كنند. براي شکل گيري، استات سلولز در قالب، پودر و پلاستيک ساز (plasticizer) را در ميان يك دهانه فشار مي دهند . پس از شکل گيري مي توان آن را به روش هاي متفاوت رنگ كرد . اين ماده مانند نيترات سلولز، به خوبي صيقل دهي نمي شود ولي چون غير قابل اشتعال است؛ در ساخت قاب هاي ايمني به كار مي رود.

۳ ) پروپيونات سلولز : شباهت زيادي به استات سلولز دارد و با فرآيند مشابهي توليد مي شود؛ به اين صورت كه اسيد پروپيونيك به جاي تري استات سلولز قرار مي گيرد . اين ماده قابل ارتجاع، سبك و مقاوم در مقابل ضربه و اسيد پوست است. 

(۴  نايلون:(nylon)  اين ماده، پلاستيك با دوامي است؛ به  طوري كه براي مدت طولاني مي توان از آن استفاده كرد . اين قاب ها به روش قالب زدن ساخته مي شوند.

۵( پرس پکس   (Perspex)يا اكريليك- پلي متيل متاكريلات: امروزه به طور وسيعي از آن در موارد مختلف استفاده مي شود. اين ماده را با رنگ هاي روشن زيادي مي توان رنگ كرد . به دليل سختي زياد اين ماده، براي تنظيم آن و کارگذاري عدسي ها، ميزان حرارت زيادي لازم است ولي تنظيم خود را بهتر از مواد ديگر حفظ مي كند.

۶ ) اوپتيل  :(Optyl) اين ماده از رزين ترموپلاستيك (epoxy) مخلوط شده با يك سخت كننده انتخابي، ساخته شده است كهدر مجاورت حرارت ۸۰ تا ۱۰۰ درجه سانتي گراد، گرم مي شود .

اگر بعد از گرم شدن، تغيير شكل يابد؛ به شكل اصلي قالب گيري شده خود برمي گردد . اين قاب توسط قالب هاي مکشي، شكل دهي مي شود و به شكل بي رنگ ساخته مي شود و سپس رنگ مي گردد. اوپتيل، از نيترات و استات ، ۳۰ درصد سبك تر است، به خوبي صيقل دهي مي شود و خاصيت حساسيت زدايي بسيار كمي نيز دارد و براي كساني كه داراي حساسيت تماسي هستند؛ مفيد مي باشد . اشكال آن، شكننده بودن آن است.

۷) پلي ميدهاي صناعي :(SPX) اين ماده ترموپلاستيك   شفاف، در گروه کوپلي ميدها (co-polymide) قرار دارد . امروزه  بسياري از قاب ها از اين نوع مي باشند که اغلب به صورت قالب هاي تزريقي ساخته مي شوند. اين ماده، بسيار ثابت و بادوام و کمي از استات سلولز سبك تر مي باشد. در برابر اسيد پوست مقاوم است و بعيد به نظر مي رسد كه سبب درماتيت شود. قاب هاي پلاستيكي معمو ً لا به دو روش ساخته مي شوند؛ يكي به وسيله قالب گيري مواد پلاستيكي توسط ماشين  (injection-molded frames)که معمو ً لا خطي كه نشانه رسيدن دو قسمت قالب به يكديگر است؛ در آن ها مشخص مي باشد . در روش دوم كه كيفيت بهتري دارد؛ قاب عينک از برش و تغيير شكل دادن يك قطعه پلاستيكي ساخته مي شود و سپس صيقلي مي گردد. ابتدا يك تكه پلاستيك تخت كه داراي ماده رنگي خاص ي مي باشد؛ برش داده مي شود؛ سپس قاب توسط ماشين بريده مي شود و در نهايت صيقل دهي مي گردد.

 

قاب هاي فلزي

 

اين قاب ها در گذشته از جنس طلا و نقره بودند و براي طبقه اشراف به كار مي رفتند ولي امروزه از فلزات ديگري نيز ساخته مي شوند. فلزات مختلفي که در ساخت قاب عينک به کار مي روند عبارتند از:

۱) طلا: اين فلز گران قيمت است و گاهي به اين منظور استفاده مي شود که در حال حاضر به صورت طلاي ۱۴ يا ۱۸ به كار مي رود و با فلزات ديگري مثل مس و نقره تركيب مي گردد تا آلياژ سخت تري ساخته شود.

۲)  روكش طلا :(gold filled) اين قاب ها از يك فلز اصلي كه  با لايه اي از طلا محافظت مي شود؛ ساخته شده اند . فلز اصلي مي تواند منگنز، نيكل، قلع، برنز و ديگر آلياژها باشد . آلياژ داراي كيفيت بالا و مورد پسند، بريليوم مس مي باشد كه به دليل خاصيت فلزي، دوام و استحكام آن مي توان از آن براي ساخت قاب هاي فلزي نازك استفاده كرد.

۳)  آلومينيوم: آلياژ آلومينيوم تيره نمي شود و بادوام و سبك است. اين قا بها معمو ً لا با طوقه هاي ضخيم ساخته مي شوند.

۴) تيتانيوم: فلز ي سبك ، بادوام و قابل انعطاف است . قاب هاي از اين نوع، اگرچه گرانند ولي داراي كيفيت بالايي مي باشند.

۵)  فولاد ضدزنگ :(stainless steel) به دليل استحكام،  ماده نسبتًا خوبي براي ساخت قاب عينک مي باشد.

۶)  نيكل: در گذشته همراه با طلا استفاده مي شد ولي اكنون به ندرت به کار مي رود.

 

قاب هاي ترکيبي (Combination Frames)

 

معمو لا بدنه فلزي و بخش فوقاني طوقه و دسته ها از پلاستيك مي باشند.

 

قاب هاي بدون طوقه (Rimless Frame)  

 

 

در اين قاب ها، طوقه كاملا در دور عدسي قرار نگرفته است و عدسي ها به وسيله چسب، پيچ و گيره، در جاي خود قرار گرفته اند. در اكثر قاب هاي بدون طوقه، دو نقطه اتصال با عدسي وجود دارد؛ يكي در طرف نازال (بینی) و ديگري در طرف تمپورال(شقیقه).

 قاب هاي بدون طوقه در اشكال زير وجود دارند:

۱)  يك رشته  :Nylon supra frame   در قسمت تحتاني، داراي نايلون است كه به جاي طوقه عينك به كار مي رود. عدسي دراين نوع قاب بايد در قسمت تحتاني داراي لبه شياردار باشد كه نايلون درون شيار عدسي قرار بگيرد و عدسي را در محل خود نگه دارد . جنس اين قاب ها، فلزي يا پلاستيكي است . پس از مونتاژ عدسي، رشته نايلون ديده نمي شود.

۲)) درنوع ديگر، عدسي توسط شكاف هايي كه در آن ايجاد مي شود به قاب عينک، ثابت مي شود. اين نوع قاب، در قسمت فوقاني داراي بازويي است كه شياردار مي باشد و شكاف هاي عدسي متناسب با اين شيارها ايجاد مي شوند و بدين ترتيب، قاب و عدسي به هم متصل مي گردند.

۳) قاب هايي كه عدسي توسط سوراخي كه در آن ايجاد مي شود بر روي قاب پيچ مي گردد ؛ بيش تر در مونتاژ عدسي هاي پلاستيكي به كار مي رود.

 

قاب هاي نيمه (Half Frames)  

 

 

اين قاب ها براي كساني كه احتياج به تصحيح نزديك دارند ولي براي دور تصحيحي لازم ندارند ساخته مي شوند. اين قاب ها طوري ساخته شده اند كه نسبت به محل عادي عينك، در قسمت پايين تري قرار مي گيرند و فقط نيمي از بلندي شيشه هاي طبيعي را دارا هستند . اين حالت به شخص اجازه مي دهد كه براي دور از قسمت بالاي عينك نگاه كند.

 

قاب هاي مخصوص

به جز قاب هاي معمولي، قاب هاي مخصوص براي مقاصد ديگر نيز ساخته شده اند. قاب هاي کودکان داراي اندازه هاي كوچك تري هستند و پل بيني در آن ها کوتاه است . قاب هايي نيز براي افراد داراي همي آنوپي(hemianopia)  (نیمی از میدان بینایی میتواند ببیند) ساخته شده اند  كه تصاوير طرفي را كه فرد نمي بيند؛ توسط آيينه اي به طرف ديگر مي اندازد.

 افراد داراي افتادگي پلک مي توانند از قاب هايي استفاده كنند كه در قسمت خلفي بالاي خط ابرو، گيره اي دارد كه پلك را بالا نگه مي دارد.