دکتر علیرضا نادری
  سلام، به حساب کاربری خود وارد شوید و یا ثبت نام کنید
 

 

 

 

گلوکوم (آب سیاه)

 

 

گلوکوم چیست؟  

 

گلوکوم یا آب سیاه بیماری است که به عصب بینایی چشم آسیب می زند. گلوکوم یا آب سیاه یکی از بیماری های چشم است که ممکن است  منجر به از دست دادن بینایی گردد.  این بیماری زمانی اتفاق می افتد که مایع در اتاقک قدامی چشم تجمع می یابد. این مایع اضافی فشار داخل چشم را بالا برده و به عصب چشم آسیب می رساند. این مایع مسئول تغذیه و سالم نگه داشتن چشم است. . این مایع پس از ترشح و گردش در داخل کره چشم،  از طریق زاویه چشم و مجاری خارج کننده،  که در قسمت  جلوی چشم قرار دارند، تخلیه می شود. در افراد مبتلا به گلوکوم ، محل زه کشی در چشم مسدود شده و مایع داخل چشم  نمی تواند از چشم خارج شود. بنابراین، مرتبا مایع تولید شده و باعث می شود فشار داخل کره چشم افزایش یابد.

گلوکوم یکی از علل کوری در افراد بالای 60 سال است؛ اما کوری ناشی از گلوکوم با تشخیص و درمان زودرس بیماری قابل پیشگیری است.

 

چگونه افزایش فشار به چشم شما صدمه می زند؟

افزایش فشارباعث تخریب سلولهای عصبی در چشم شده که منجر به از دست دادن بینایی می شود.  در ابتدا ، ممکن است فقط بینایی نقاطی در قسمت های محیطی  یا اطراف و جوانب میدان بینایی مختل شود. اگر بیماری گلوکوم درمان نشود ، دید مرکزی شما  نیز تحت تاثیر قرار خواهد گرفت.  از دست دادن بینایی ناشی از گلوکوم دائمی و غیر قابل بازگشت است.

 

انواع گلوکوم یا آب سیاه

 

دو نوع عمده گلوکوم وجود دارد: گلوکوم اولیه زاویه باز و گلوکوم با زاویه بسته (گلوکوم با زاویه تنگ یا باریک).

گلوکوم اولیه زاویه باز

 

این نوع شایعترین نوع آب سیاه است. شروع آن تدریجی است و دلیل آن عدم تخلیه روان مایع داخل چشم است. در نتیجه، فشار داخل چشم افزایش یافته و آسیب عصب بینایی شروع می شود. این نوع آب سیاه بدون درد است و در اوایل هیچ گونه تغییری در بینایی ایجاد نمی کند.

در بعضی افراد عصب بینایی نسبت به فشار نرمال چشم حساس است. معنی آن این است که نسبت به افراد نرمال در معرض خطر بالاتری قرار دارند.  معاینه منظم چشم پزشکی برای یافتن علائم ابتدایی صدمه به عصب بینایی اهمیت دارد.

گلوکوم با زاویه بسته

همچنین گلوکوم با زاویه تنگ یا گلوکوم با زاویه باریک نیز نامیده می شود. این نوع آب سیاه زمانی ایجاد می شود که عنبیه چشم در مجاورت بسیار نزدیک با ساختمان های تخلیه کننده مایع از زاویه چشم باشد. در این افراد عنبیه می تواند زاویه تخلیه کننده مایع از چشم را مسدود کند. برای درک این موضوع می توانید تجسم کنید که تکه کاغذی شناور در کف آب سر خورده و تدریجا سوراخ خروجی سینک دستشویی را ببندد. وقتی که زاویه چشم که مسئول تخلیه مایع داخل چشمی است، به طور کامل مسدود شود، فشار چشم به سرعت بالا می رود که آنرا حمله حاد آب سیاه می گوئیم. این وضعیت، اورژانس واقعی چشم پزشکی است و باید بلافاصله به چشم پزشکتان مراجعه کنید؛ در غیر اینصورت ممکن است کور شوید.

علائم حمله حاد گلوکوم عبارتند از: تاری ناگهانی دید، درد و قرمزی چشم ها، سردرد، تهوع، استفراغ و دید رنگین کمانی اطراف چراغ ها.

در بسیاری از افراد گلوکوم زاویه بسته تدریجا ایجاد می شود که آن را گلوکوم مزمن زاویه بسته می گوئیم. در ابتدا این بیماری علامتی ندارد؛ لذا بیمار تا زمانی که دچار حمله حاد گلوکوم یا آسیب شدید بینایی شود، از وجود آن مطلع نیست.

اگر فرد مبتلا به آب سیاه زاویه بسته بلافاصله تحت درمان قرار نگیرد، ممکن است کور شود.

 

 

علائم گلوکوم چه هستند؟

اکثر افراد مبتلا به گلوکوم هیچگونه علائمی ندارد. شما ممکن است تا مراحل انتهایی بیماری متوجه از دست دادن بیناییتان نشوید.  نیمی از افراد مبتلا به گلوکوم از بیماری خود آگاه نیستد و زمانیکه متوجه از دست دادن بینایی می شوند ، دچار آسیب شدید چشم شده اند.

از آنجایی که این بیماری بدون سر و صدا بینایی فرد را از بین می برد، به آن "دزد خاموش بینایی" می گویند. با معاینات منظم چشم پزشکی شما از وجود این بیماری مطلع خواهید شد. چشم پزشک فواصل زمانی معاینات را به شما خواهد گفت.

ندرتا فرد دچارحمله حاد (ناگهانی و کوتاه مدت) گلوکوم می شود.  در این موارد ، چشم قرمز و خیلی دردناک می شود. تهوع ، استفراغ و تاری دید نیز ممکن است رخ دهد.

 

 

چه کسانی مستعد گلوکوم یا آب سیاه هستند؟ 

بعضی از افراد در خطر بیشتری برای ابتلا به آب سیاه یا گلوکوم هستند.عوامل خطرساز برای گلوکوم عبارتند از:

  • سن بالای 40 سال
  •  نژاد سیاه، آفریقایی، آسیایی، اسپانیایی
  •  سابقه خانوادگی گلوکوم
  •  فشار چشم بالا
  •  دیابت یا مرض قند
  •  فشار خون بالا
  • میگرن
  •  نزدیک بینی یا دوربینی
  • ضربه به چشم
  • استفاده طولانی مدت از داروهای استیروئیدی (کورتون)
  • افرادی که ضخامت مرکزی قرنیه نازک دارند
  • افرادی که عصب بینایی کوچک دارند

در باره احتمال ابتلا به آب سیاه با چشم پزشکتان مشورت کنید. افرادی که بیشتر از یک عامل خطر ساز بالا را داشته باشند، در خطر بیشتری برای ابتلاء به آب سیاه هستند.

 

چگونه می توانیم بدانیم که مبتلا به گلوکوم یا آب سیاه هستیم؟

  تنها راه تشخیص آب سیاه یا گلوکوم معانیه توسط چشم پزشک است. تست های غربالگری که فقط فشار چشم را اندازه گیری می کند، برای تشخیص گلوکوم کافی نیست.

در طی معاینه گلوکوم چشم پزشک کارهای زیر را انجام می دهد:

  • اندازه گیری فشار داخل کره چشم
  • معاینه زاویه چشم که محل تخلیه مایع داخل چشم است
  • معاینه عصب بینایی از نظر میزان صدمه
  • اندازه گیری میدان بینایی و دید مرکز بینایی
  • گرفتن عکس از عصب بینایی یا تصویر برداری کامپیوتری عصب بینایی
  • اندازه گیری ضخامت مرکز قرنیه

شما تا زمانیکه متوجه از دست رفتن بینائیتان نشوید، نمی دانید که مبتلا به گلوکوم ، شده اید.  از آنجا که  گلوکوم علائمی غیر از از دست دادن بینایی ندارد،  مهم است که به طور منظم  توسط چشم پزشک معاینه کامل چشم شوید. متخصص چشم، پزشکی است که برای ارائه مراقبت از چشم ها ، از جمله تشخیص و درمان گلوکوم آموزش دیده است. چشم پزشک می تواند فشار چشم شما را اندازه گیری کند و اقدام به بررسی عصب بینایی و ارزیابی میدان بینایی مرکزی و محیطی شما نماید.  تشخیص زودرس  و درمان  گلوکوم می تواند از صدمه به سلولهای عصبی چشم و کوری تدریجی جلوگیری کند.

 

 

هر چند وقت یکبار باید چشم ها معاینه شوند؟  

بطور کلی توصیه می شود که در سن  39 سالگی  معاینه کامل چشم شوید. پس از آن ، هر 2 تا 4 سال یکبار معاینه چشم شوید.  بعد از سن 64 ،  هر 1 تا 2 سال معاینه شوید.

 

درمان گلوکوم چیست؟

گلوکوم را می توان با قطره های چشمی ، قرص ، جراحی لیزری ، جراحی چشم و یا ترکیبی از این روش ها درمان کرد.  . هدف از درمان این است که با پایین آوردن فشار چشم، ازآسیب بیشتر عصب بینایی و از دست رفتن دید جلوگیری کنیم.

 

آسیب ناشی از آب سیاه دائمی و غیرقابل برگشت است. برای درمان آب سیاه ممکن است چشم پزشک از یک یا چند تا از روشهای زیر استفاده کند.

 

درمان دارویی

آب سیاه معمولا با قطره های چشمی کنترل می شود. با مصرف روزانه این قطره ها،  فشار چشم پایین می آید. بعضی از این قطره ها تولید مایع زلالیه را کم می کنند. بعضی دیگر نیز خروج مایع زلالیه از چشم را تسهیل می کنند.

داروهای آب سیاه می توانند به حفظ بینایی شما کمک کنند؛ اما در عین حال ممکن است عوارض جانبی داشته باشند. این عوارض شامل:

  • سوزش و خارش چشم ها
  • قرمزی چشم ها یا پوست اطراف چشم
  • تغییرات نبض یا ضربان قلب
  • تغییر در میزان انرژی بدن
  • تغییر در تنفس (بخصوص اگر زمینه آسم یا مشکلات تنفسی داشته باشید)
  • خشکی دهان
  • تاری دید
  • رشد زیاد مژه ها
  • تغییرات رنگ چشم، رنگ پوست اطراف چشم ها و ظاهر پلک ها  

همه داروها ممکن است عوارض داشته باشند. مصرف بعضی از داروها  با دارهای دیگر ممکن است تداخل دارویی ایجاد کند. دادن لیستی از داروهایی که به صورت منظم استفاده می کنید، به چشم پزشکتان اهمیت دارد. اگر فکر می کنید که دچارعوارض جانبی ناشی از مصرف داروهای گلوکوم شده اید، چشم پزشکتان را در جریان بگذارید.

هرگز بدون اجازه چشم پزشکتان داروی آب سیاهتان را تغییر ندهید یا آنرا قطع نکنید. اگر داروهایتان تمام شد، درمورد تمدید آن چشم پزشکتان را در جریان بگذارید.

 

جراحی های لیزری آب سیاه یا گلوکوم

برای درمان گلوکوم دو نوع درمان با لیزر وجود دارد. این عمل ها به تخلیه مایع زلالیه از چشم کمک می کنند. این عمل ها معمولا در مطب چشم پزشک یا در کلنیک های سرپایی انجام می شود.

ترابکولوپلاستی (بازسازی شبکه ترابکولار زاویه چشم). این جراحی لیزری در افرادی که دچار گلوکوم زاویه باز هستند، انجام می شود. جراح چشم با استفاده از لیزر، عملکرد زاویه تخلیه کننده مایع از چشم را بهبود می بخشد. به این ترتیب خروج مایع از چشم تسهیل شده و فشار چشم کاهش می یابد.

ایریدوتومی (ایجاد سوراخ در محیط عنبیه). این عمل لیزری در افراد با گلوکوم با زاویه بسته انجام می شود. چشم پزشک با استفاده از لیزر سوراخ کوچکی در محیط عنبیه ایجاد می کند. این سوراخ به حرکت مایع به سمت زاویه چشم کمک می کند.

 

عملهای جراحی برای درمان آب سیاه یا گلوکوم 

بعضی از عمل های جراحی آب سیاه در اتاق عمل انجام می شوند. در این عملها، کانال جدیدی برای خروج مایع زلالیه از چشم ایجاد می شود.

ترابکولکتومی. در این عمل جراح چشم سوراخ ظریفی در صلبیه چشم (سفیدی چشم) ایجاد می کند. با این عمل مایع زلالیه تدریجاٌ از اتاقک قدامی چشم به بافت زیر ملتحمه در ناحیه زیر پلک فوقانی هدایت شده و فشار چشم پایین می آید.

عمل گلوکوم  بادستگاهای تخلیه کننده. ممکن است چشم پزشک لوله تخلیه کننده ظریفی برای تخلیه مایع در چشم شما کار بگذارد. مایع از طریق این لوله به مخزنی هدایت می شود. جراح این مخزن را در زیر ملتحمه کار می گذارد. مایع مخزن تدریجا توسط بافت های اطراف جذب می شود.

 

وظیفه بیمار در درمان گلوکوم یا آب سیاه

موفقیت درمان آب سیاه بستگی به تلاش گروهی بین شما و چشم پزشکتان دارد.  چشم پزشکتان داروهای شما را تجویز می کند . این وظیفه شماست که دستورات پزشکتان را اجرا و قطره های چشمی را مصرف کنید.

زمانیکه داروهای آب سیاه را مصرف می کنید، لازم است چشم پزشک در فواصل زمانی منظم شما را ویزیت کند. معمولا  هر 3 تا 6 ماه یکبار ویزیت چشم پزشکی لازم است. به هر حال بسته به نیاز های درمانی شما، این برنامه قابل تغییر است.

اگر هر گونه ابهامی و سوالی در مورد شرایط چشم و داروهایتان داشتید، با چشم پزشکتان تماس بگیرید.  

 

 کلیپ های  "گلوکوم و روشهای تشخیصی و درمانی آن" (برای دیدن فیلم در اندازه مناسب بر روی فیلم کلیک دوبله کنید یا در پایین و سمت راست فیلم کلیک کنید )

 

 

1- جسم مژگانی                                                               2 - عصب بینایی                                                               3- آب سیاه(گلوکوم)

4- آب سیاه (گلوکوم) چیست؟                              5-مکانیسم بروز گلوکوم (نحوه جریان مایع داخل کره چشم)                                    6-علل آب سیاه (گلوکوم)

7-ریسک فاکتورهای گلوکوم (آب سیاه)                                         8- فشار چشم بالا                                                    9- گلوکوم (آب سیاه)با زاویه باز

 

10- گلوکوم (آب سیاه)با زاویه بسته                       11-گلوکوم (آب سیاه) ناشی از سندرم پوسته ریزی (سودواکسفولییشن)                    12- مروری بر تستهای تشخیص گلوکوم

13- تغییرات میدان بینایی در گلوکوم یا آب سیاه                  14- تغییرات عصب بینایی در گلوکوم یا آب سیاه                                  15- مروری بر درمان گلوکوم یا آب سیاه

16- نحوه چکاندن قطره در بیماران گلوکومی  17- ایریدوتومی با لیزر(ایجاد سوراخ در محیط عنبیه یا PI در درمان گلوکوم زاویه تنگ )  18- لیزر ترابکولوپلاستی انتخابیSLT (در درمان گلوکوم زاویه باز و گلوکوم پوسته ریزی)

19  - عمل جراحی آب سیاه ( ترابکولکتومی)        20- عمل جراحی ترابکولکتومی و کار گذاری لوله یا شانت            21- عمل جراحی ترابکولکتومی و کارگذاری ایمپلنت کلاژن

مطالب مرتبط

 

در باره دکتر نادری

عناوین سایت 

ساختمان چشم  

دانستنی های چشم 

بیماری های چشم 

جراحی اصلاح عیوب انکساری

آب مرواریدیا کاتاراکت

قوز قرنیه 
پرسش و پاسخ های چشم پزشکی
 

کلیپ ها و فیلم های چشم پزشکی  

 بیمه های طرف قرارداد

 

جراحی های چشم 

جراحی عیوب انکسار  

کاتاراکت (آب مروارید)  

گلوکوم (آب سیاه)  

پیوند قرنیه  

بلفاروپلاستی (زیبایی پلک)

 پتوز (افتادگی پلک)  

استرابیسم (انحراف چشم)  

تخلیه و پروتز چشم  

بوتاکس  

ژل و فیلر  

عمل مجرای اشکی

جدا شدگی شبکیه 

تزریق آواستین

جراحی ناخنک

 گل مژه  

شالازیون  

انتروپیون  

اکتروپیون